Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από 2021

Έρμαν Έσσε

  «Ζω μέσα στα όνειρά μου. Κι άλλοι άνθρωποι ζουν μέσα σε όνειρα, μόνο που δεν είναι τα δικά τους» έλεγε ο Έσσε. «Κάθε άνθρωπος δεν είναι απλά ο εαυτός του. Είναι το μοναδικό, συγκεκριμένο, πάντα σημαντικό και αξιόλογο σημείο όπου διασταυρώνονται τα φαινόμενα του κόσμου, με τρόπο ξέχωρο, μοναδικό. Για τούτο, κάθε ιστορία ανθρώπινη είναι σημαντική, αιώνια και ιερή. Για τούτο, κάθε άνθρωπος, ενόσω ζει και εκπληρώνει τη θέληση της φύσης, είναι μια ύπαρξη υπέροχη που της πρέπει υπέρτατη προσοχή. Δεν μπορώ να ονομάσω τον εαυτό μου πολύξερο.  Ήμουν κι ακόμα είμαι ερευνητής, μα δε γυρεύω πια στ' αστέρια ή στα βιβλία αυτό που ζητώ. Ακούω τους ψίθυρους μες στο αίμα μου. Δεν είναι μια ευχάριστη ιστορία η δική μου, δε διαθέτει τη γλυκιά αρμονία μιας ιστορίας που πλάθουμε με τη φαντασία μας. Όμοια όπως η ζωή όλων των ανθρώπων που σταμάτησαν να εξαπατούν τον εαυτό τους, έτσι κι η δική μου είναι παράλογη μαζί και χαώδης, έχει κάτι από τρέλα μαζί και όνειρα. Κάθε ανθρώπου η ζωή είναι ένας δρόμος

Η δική μου Σιμόν Βέιλ

  Η Σιμόν Βέιλ, η πολιτικός, που πέθανε στις 30 Ιουνίου 2017, γεννήθηκε το 1927 και ήταν μια σημαντική προσωπικότητα της γαλλικής δεξιάς, η οποία είχε περάσει στα 16 χρόνια της από το κολαστήριο του Άουσβιτς. Η άλλη Βέιλ, η δική μου Σιμόν Βέιλ, μπροστά στην οποία ο Σαρτρ και η Μπωβουάρ ωχριούσαν, γεννήθηκε το 1909 σ' ένα προάστιο του Παρισιού από γονείς Εβραίους, επίσης. Το 1931 σε ηλικία 22 ετών αποφοίτησε από την Ecole Normale Superieure και έγινε καθηγήτρια φιλοσοφίας. Η "άλλη", η δική μου Σιμόν Βέιλ ήταν χριστιανή και μαρξίστρια, και πέθανε μόλις στα 34 της χρόνια, το 1943, κάνοντας ουσιαστικά απεργία πείνας σε ένδειξη συμπαράστασης στους Γάλλους που λιμοκτονούσαν λόγω του πολέμου. Η Βέιλ σταμάτησε την από καθέδρας διδασκαλία της και πήγε δύο χρόνια (1934-35) ως απλή εργάτρια στα μεγάλα εργοστάσια(Ρενώ) για να γνωρίσει στο πετσί της την κατάσταση της εργατικής τάξης(συνδυασμός της κουλτούρας της εργατικής τάξης και της φιλοσοφίας). Ακολούθησε η συμμετοχή της στις διεθ

Λουίτζι Πιραντέλο: Ο γιος του Χάους

  Πρώτα, το "εν αρχή ην το Χάος". Ύστερα, το ποιητικό ξόρκι του Καζαντζάκη, που ήθελε να ξαπλώσει στη μέση του χάους και να το γονιμοποιήσει. Ακολούθησε το χάος ως «μαύρη ενέργεια» (dark energy) που σπρώχνει το σύμπαν προς τα έξω. Μετά, το μαγικό "χάος" των αδελφών Ταβιάνι. Και τέλος, το περιοδικό «Χάος» και ο Τίτος Πατρίκιος να μιλά για το ταξίδι του στο Κάος της Σικελίας, την πατρίδα του Πιραντέλο και του Καμιλέρι. Τώρα η συνάντηση με το χάος γίνεται μέσω της θαυμάσιας μυθιστορηματικής βιογραφίας του Λουίτζι Πιραντέλο που έγραψε ο συντοπίτης του Αντρέα Καμιλέρι. «Εγώ λοιπόν είμαι γιος του Χάους», γράφει σ’ ένα γράμμα του ο Πιραντέλο, «και όχι αλληγορικά αλλά στην κυριολεξία, γιατί γεννήθηκα σε μια αγροτική περιοχή που βρίσκεται κοντά σ’ ένα πυκνό δάσος που ονομάστηκε, στη διάλεκτό μας, Κάβουζου από τους κατοίκους του Τζιρτζέντι... διαλεκτική παραφθορά της αγνής αρχαίας ελληνικής λέξης Χάος...». Και συνεχίζει, «Ερχόμαστε στη ζωή με πολλούς τρόπους, με πολλές μορφές

Βαγγέλης Κούτας: Το Βουνό της Σιωπής

  Το χωριό, πενήντα σπίτια όλα κι όλα μέσα σε ένα καλαμιώνα του βάλτου. Φτώχια και δυστυχία. Ένα 17χρονο παιδί επιχειρεί να ξεφύγει από την κόλαση. Φθάνει στην Αθήνα. Εξοντωτική δουλειά στο εργοστάσιο, μικρός μισθός, πείνα, ζωή σε μια χαμοκέλα, φοίτηση σε νυχτερινό γυμνάσιο. Το όνειρο αποδεικνύεται εφιάλτης. Η υγεία του έφηβου, ψυχική και σωματική, κλονίζεται. Αρρωσταίνει και, χωρίς καλά καλά να το καταλάβει, καταλήγει στο κρεβάτι ενός σανατορίου. Φυματίωση. Ένα παιδί στην ηλικία της αθανασίας έρχεται αντιμέτωπο πρόωρα με το θάνατο. Δεν το λέει σε κανέναν. Ούτε στη μάνα του. Γιατί χειρότερος κι από το φόβο του θανάτου είναι ο φόβος του κοινωνικού στίγματος, η ρετσινιά του “χτικιού”, που πλήττει ολόκληρη την οικογένεια. Ακολουθεί η ταξική κοινωνική θέση. Η άνιση πρόσβαση στο σύστημα υγείας. Οι διαφορετικές πτέρυγες, ανάλογα με την κοινωνική τάξη του καθενός. Οι πλούσιοι και οι φτωχοί. Ο φτωχός που πεθαίνει γιατί δεν έχει πρόσβαση στα ακριβά φάρμακα.  Ο Βαγγέλης Κούτας αφηγείται την εμπε

Ο Κάρολος (Τσαρλς) Ντίκενς

Εικόνα
  Ο Κάρολος (Τσαρλς) Ντίκενς υπήρξε ένας από τους πλέον σημαντικούς Άγγλους μυθιστοριογράφους.  Σε ηλικία δεκαπέντε ετών αναγκάστηκε να διακόψει το σχολείο και να εργαστεί σε εργοστάσιο βερνικιών για να συντηρήσει την οικογένειά του, αφού ο πατέρας του φυλακίστηκε για χρέη. Από την περιπέτεια αυτή άντλησε πολλές εμπειρίες για το κατοπινό του έργο. Μια απροσδόκητη κληρονομιά έβγαλε τον πατέρα Τζον Ντίκενς από την φυλακή και απάλλαξε τον έφηβο Κάρολο από τη δουλειά. Αφού πήγε άλλον ένα χρόνο στο σχολείο, έμαθε  στενογραφία  και έγινε ανταποκριτής εφημερίδας. Μέσα από το περιοδικό Bentley's άρχισε να δημοσιεύει μυθιστορήματα που έμελλε να γίνουν μεγάλες επιτυχίες.  Το 1846 ιδρύει την εφημερίδα Daily News και το περιοδικό Household Words, ενώ υπήρξε για πολλά χρόνια διευθυντής αναμορφωτηρίου. Κυριότερα έργα του υπήρξαν τα Όλιβερ Τουίστ, Δαβίδ Κόπερφηλντ, Το παλαιοπωλείο, Ο Μάρτιν Τσάζελγουιτ, Το σκοτεινό σπίτι, Δύσκολοι καιροί, Οι μεγάλες προσδοκίες, κ.ά. Τα μυθιστορήματά του, εκδίδοντ

Ένα βιβλίο για τον δικαστή Τζιοβάνι Φαλκόνε

  Στις 23 Μαΐου 1992, κοντά στην πόλη Capaci της Σικελίας, δολοφονήθηκε από τη μαφία ο δικαστής Τζιοβάνι Φαλκόνε. 29 χρόνια μετά, ένας άλλος Τζιοβάνι, ένα παιδί από το Παλέρμο γιορτάζει τα δέκατα γενέθλιά του. Αυτή τη μέρα διάλεξε ο πατέρας του για να του εξηγήσει γιατί, από όλα τα πιθανά ονόματα, ο Τζιοβάνι επιλέχθηκε γι’ αυτόν. Βήμα βήμα πατέρας και γιος εξερευνούν το Παλέρμο και την ιστορία του Τζιοβάνι Φαλκόνε, του δικαστή που είχε τη γενναιότητα να αντιταχθεί στην πανίσχυρη μαφία. Ο Τζιοβάνι ανακαλύπτει ότι ο πατέρας του δεν μιλά για αφηρημένα πράγματα: η μαφία είναι παντού, ακόμα και μέσα στο σχολείο του, όπου εκφοβίζει και τρομοκρατεί τους συμμαθητές του και είναι ένας εχθρός που πρέπει να πολεμήσει αμέσως, χωρίς να περιμένει να μεγαλώσει… Αυτό είναι το βιβλίο Per questo mi chiamo Giovanni του Luigi Garlando. Ο Τζιοβάνι Φαλκόνε (Giovanni Falcone, 18 Μαΐου 1939 - 23 Μαΐου 1992) ήταν Ιταλός δικαστής ο οποίος είχε ως αντικείμενο την δίωξη της Σικελικής Κόζα Νόστρα. Δολοφονήθηκε από

Για ποιο λόγο γράφουμε;

  Ένα βιβλίο που έχει γραφεί το 1948 και εξακολουθεί να έχει ακέραια την αξία του ακόμη και σήμερα δεν μπορεί παρά να είναι ένα σημαντικό βιβλίο. Αναφέρομαι στη μελέτη του Ζαν-Πωλ Σαρτρ με τον τίτλο-ερώτημα: «Τι είναι λογοτεχνία;» (εκδόσεις Μεταίχμιο). Ο Σαρτρ θέτει μια σειρά ερωτήματα, όπως «τι σημαίνει γράφω;», «Για ποιο λόγο γράφουμε;», «για ποιον γράφουμε;» για να καταλήξει στην «κατάσταση του συγγραφέα το 1947», στην κατάσταση δηλαδή της λογοτεχνίας τότε και ίσως και σήμερα και αν αυτή έχει ακόμη λόγο ύπαρξης, ή αν «πεθαίνει». Ουσιαστικά ο Γάλλος φιλόσοφος θέτει το ζήτημα της «στρατευμένης τέχνης». Για το θέμα της στράτευσης έχουν μιλήσει πολλοί με κορυφαίους τον Μπουρντιέ και τον Αντόρνο. Μάλιστα, ο πρώτος, αναφερόμενος στο περίεργο ον που έχει κεφάλι διανοούμενου και σώμα γκαρσονιού, έχει επικρίνει τη θέση του Σαρτρ ότι ο λογοτέχνης πρέπει να λαμβάνει θέση μεταξύ των καταπιεστών και των καταπιεζόμενων. Αλλά τι λέει ο Σαρτρ όταν αναρωτιέται «Γιατί γράφουμε»; Ο «στρατευμένος» πεζο

Ν. Χώθορν: Το μέλλον είναι η Γυναίκα

  Το 1804 γεννήθηκε στο Σάλεμ της Μασαχουσέτης ο συγγραφέας Ναθάνιελ Χώθορν. Το 1846 διορίστηκε επιθεωρητής πλοίων στο λιμάνι του Σάλεμ, έχασε όμως αυτή τη θέση μετά την ήττα των Δημοκρατικών στις προεδρικές εκλογές δύο χρόνια αργότερα. Η απόλυση του έγινε αντικείμενο μεγάλης συζήτησης εκείνη την περίοδο. Τον ίδιο χρόνο εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων «Βρύα από ένα παλιό αρχοντικό». Στα μέσα Μαρτίου του 1850, εκδόθηκε το γνωστότερο ίσως βιβλίο του Χώθορν, το Άλικο Γράμμα. Τέλη Μαρτίου του 1850 ο Χώθορν μετακόμισε με την οικογένειά του στο Λένοξ, στα υψώματα του Μπέρκσαϊρ, στη δυτική Μασαχουσέτη, όπου τον επόμενο χρόνο έγραψε «Το σπίτι με τα εφτά αετώματα». Στο Μπέρκσαϊρ γνωρίστηκε με τον Χέρμαν Μέλβιλ. Οι δύο συγγραφείς βρέθηκαν μαζί στη λογοτεχνική ομάδα «Μπρουκ φαρμ». Ο Μέλβιλ εκτίμησε ιδιαίτερα τον Χώθορν και του αφιέρωσε το έργο του "Μόμπι Ντικ" «σε ένδειξη θαυμασμού για την ιδιοφυΐα του». Τόσο το Άλικο Γράμμα του Χώθορν όσο και ο Μόμπι Ντικ του Μέλβιλ είχαν μια σχετικά καλ

Τα ερωτικά υποκείμενα της δαπάνης

  «Είμαι πλέον στη δύση μου, κάνω τον απολογισμό», είπε ο φίλος με εμφανή σημάδια θλίψης και παραίτησης. Αλλά τάχα αυτό είναι η ζωή; Κέρδη και ζημίες; Φευ! Τελικά, ο τρόπος που πεθαίνουμε δείχνει και τον τρόπο που ζήσαμε. Η μόνη συμφιλίωση με το τέλος μοιάζει να είναι η προσφυγή σε παραμυθητικά ψεύδη λογιστικού τύπου. Τόσα κέρδη, τόσες ζημίες! Εξ αυτού, αλίμονο, προκύπτει και ο θετικός ή ο αρνητικός απολογισμός και ακολούθως η παθητική αναμονή του άφευκτου. Κι όμως υπάρχει και άλλη προ-οπτική. Η δράση. Ο ενεργός βίος. Και συγκεκριμένα το ταξίδι, το κάθετο ταξίδι χωρίς επιστροφή, ή, αλλιώς, η αντιμετώπιση του γήρατος ως δεύτερης εφηβείας! Το ζήτημα είναι να ανακαλυφθεί η γοητεία αυτού του καθοδικού ταξιδιού. Ότι δηλαδή «Η κάθοδος γοητεύει / όπως γοήτευσε η άνοδος. / Η ήττα ποτέ δεν είναι μόνο ήττα, αφού / ο κόσμος που ανοίγει είναι πάντα ένας τόπος που / πρώτα / δεν υποπτευόταν κανείς». Θυμάμαι τη ζωή του γέρο Μαγιόλ (Βίλας-Μάτας) που δομείται σύμφωνα με «τη δάντεια στροφή του ταξιδιού

«One Health»

  Η πανδημία του Covid19 έδειξε την στενή αλληλεπίδραση μεταξύ της υγείας των οικοσυστημάτων και της υγείας του ανθρώπου. Όσο καταστρέφουμε το περιβάλλον για το κέρδος τόσο καταστρέφουμε την ανθρώπινη υγεία. Με βάση αυτή τη διαπίστωση, ένας νέος όρος χρησιμοποιείται πλέον κατά κόρον από τους πολιτικούς σε όλο τον κόσμο, το «One Health», που στοχεύει σε μία ολιστική προσέγγιση της υγείας. Η προσέγγιση «One Health» δεν είναι καινοφανής, γεννήθηκε στις αρχές του 2000 με σκοπό να εξετάσει τους δεσμούς αλληλεξάρτησης μεταξύ της υγείας των ανθρώπων και εκείνης των οικοσυστημάτων.  Η ιδέα αυτή γίνεται σήμερα όλο και πιο δημοφιλής. Σε δήλωση που δημοσιεύθηκε στις 30 Μαρτίου, περίπου τριάντα αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, καθώς και ο γενικός διευθυντής της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), ζητούν να ληφθεί υπόψη η προσέγγιση «Μία Υγεία» στις πολιτικές των κρατών. Όμως, όπως γράφει ο Stéphane Foucart στην εφημερίδα Le Monde, η χρήση του όρου από τους πολιτικούς γίνεται μόνο για επικοινωνιακούς

«Ο Θεός πραγματοποιεί τον εαυτό του στο φιλί μας»

  «Εγώ λέω πάντα αλήθεια» μου είπε. «Ποια είναι η αλήθεια σου;» ρώτησα. «Μία είναι η αλήθεια» επέμεινε. «Δύο είναι», είπα. Την πρώτη την είδα γραμμένη στην πρόσοψη του πανεπιστημίου της Ιστορίας της ρωμαϊκής Οξφόρδης: «fortis est veritas», η δύναμη είναι η αλήθεια. Τη δεύτερη την είδα στις κατακόμβες των πρωτοχριστιανών. Την είδα στην επιστολή προς Κορινθίους του Παύλου: «Και εάν έχω πάσαν πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί...».  Είναι ο χριστιανισμός της Ανατολής που δημιούργησε μία νέα ανθρώπινη ηθική, μία νέα συμβολική τάξη. Ο θεός των πρωτοχριστιανών είναι ένας φτωχός, γεννημένος μεταξύ των φτωχών, είναι ταπεινός, αποστερημένος από κάθε αγαθό, είναι αντιεξουσιαστής και αποδέχεται το θάνατο στο σταυρό όπως ο τελευταίος των αθλίων. Αυτός ο θεός είναι ο θεός της μέριμνας, ο θεός της δικαιοσύνης και του συλλογικού καλού. Αλλά πως από την «αποθέωση» της συλλογικότητας φθάσαμε στη δόξα του πιο ακραίου ατομικού πνεύματος; Για να συμβεί αυτό χρειάστηκε η ανατροπή τη

Η ιστορία των εγκλεισμών...

  «Σε όλη την Ευρώπη ο εγκλεισμός έχει το ίδιο νόημα, τουλάχιστον αρχικά. Αποτελεί μιαν από τις απαντήσεις που έδωσε ο ΙΖ αιώνας σε μια οικονομική κρίση η οποία επηρεάζει ολόκληρο τον δυτικό κόσμο: πτώση των μισθών, ανεργία, σταδιακή έλλειψη ρευστού χρήματος…» [1] . Ο   περιορισμός   ήταν μια από τις απαντήσεις που έδωσε ο δέκατος έβδομος αιώνας στα προβλήματα της οικονομικής κρίσης. Πρόκειται για μια νέα στάση απέναντι στη φτώχεια και τα οικονομικά προβλήματα της ανεργίας, μια νέα ηθική της εργασίας και μία νέα στρατηγική για την διεύθυνση της πόλης, όπου οι ηθικές υποχρεώσεις και το αστικό δίκαιο συνδέονται πλέον άμεσα με τον αυταρχικό περιορισμό. Κι αν ο Μεσαίωνας επινόησε την απομόνωση των λεπρών εκτός των ορίων της πόλης(στην εξ-ορία), ο κλασικισμός επινόησε αναλόγως τον εγκλεισμό [2]   εντός της πόλης. Στην δεύτερη περίπτωση, έχουμε την κατασκευή μιας περίκλειστης πόλης-φυλακής με 6.000 [3]   ανθρώπους, στον ιστό της πόλης. Εκεί συναντάμε «τους φτωχούς, τους ανέργους, τους κατάδι

Άλντους Χάξλεϊ: Όταν στους σκλάβους θ' αρέσει η σκλαβιά

  Ο Άλντους Χάξλεϊ είναι ο συγγραφέας του απελπιστικά προφητικού βιβλίου επιστημονικής φαντασίας «Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος». Και είναι αυτός που είπε: "Μόνο ένα μεγάλο λαϊκό κίνημα υπέρ της αποκέντρωσης της εξουσίας και της αυτοοργάνωσης μπορεί να σταματήσει τη σημερινή τάση προς τον ολοκληρωτισμό", όπου ένα ισχυρό διευθυντήριο πολιτικών και μια στρατιά από μάνατζερ θα ελέγχουν έναν πληθυσμό σκλάβων χωρίς καν να χρειάζεται να ασκήσουν εξαναγκασμό, αφού στους σκλάβους θα αρέσει η σκλαβιά τους! Αυτό έχει ανατεθεί στα υπουργεία προπαγάνδας, στους εκδότες και τους μιντιάρχες, καθώς και στο σχολείο. Ο «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» είναι ο «Brave New World», είναι η Αμερική, αυτό το εργαστήρι της κοινωνίας του μέλλοντος. Είναι η ταξική κοινωνία η οποία υφίσταται ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, το οποίο έχει απαλείψει την ιστορική μνήμη και έχει επιβάλει έναν γενικευμένο ηδονισμό ως τρόπο ζωής. Όλα εδώ είναι ρευστά και δεν υπάρχει καμία δέσμευση. Η αναπαραγωγή του ανθρώπινου είδου